*
W pracy z uczniami z niepełnosprawnością intelektualną i w spektrum autyzmu jednym z największych wyzwań jest rozpoznawanie i wyrażanie emocji. Dlatego wprowadzam do zajęć prostą, czytelną i skuteczną planszę emocji: „Jestem wesoły – smutny – zdenerwowany”. To plansza startowa, która zawiera najbardziej podstawowe emocje – te, które uczniowie już znają i potrafią rozpoznać. Dzięki temu każdy uczeń może z niej korzystać od razu, bez poczucia frustracji czy niezrozumienia.
Dlaczego to działa?
Plansza emocji daje uczniowi coś niezwykle ważnego – poczucie kontroli nad własnymi emocjami. Dzięki niej dziecko nie tylko zauważa, co czuje, ale również rozumie, że emocje są naturalne i można sobie z nimi poradzić. Plansza uczy rozpoznawania i nazywania uczuć, dobierania odpowiednich działań, komunikowania potrzeb oraz samoregulacji, czyli świadomego zarządzania swoim zachowaniem. Jednocześnie zapobiega narastaniu trudnych sytuacji, ponieważ uczeń wcześniej „wie, co zrobić”, zamiast reagować impulsywnie.
Co ważne, jest to plansza startowa – zawiera podstawowe emocje, które uczniowie już znają, dlatego mogą z niej korzystać od razu, bez stresu i niezrozumienia. Gdy dzieci oswoją się z trzema podstawowymi emocjami, planszę można stopniowo rozbudowywać. Dodajemy wtedy kolejne emocje, takie jak znudzony-, zaskoczony, zmęczony czy dumny, a także nowe strategie radzenia sobie i indywidualne propozycje działań dopasowane do konkretnego ucznia. Dzięki temu plansza „rośnie” razem z uczniem – dojrzewa, staje się coraz bardziej szczegółowa i lepiej odzwierciedla prawdziwe potrzeby. Nie jest jednorazową pomocą, ale długofalowym narzędziem terapeutycznym i wychowawczym, które wspiera rozwój emocjonalny przez lata.
Jak używać tej planszy w praktyce ❓
Codzienny rytuał „Jak się dziś czuję?”
Na początku zajęć wspólnie z uczniami przechodzimy do planszy i pytamy:
„Jestem…?”
Uczeń wybiera odpowiednią kolumnę (np. wesoły / smutny / zdenerwowany), może:
👉wskazać obrazek,
👉powiedzieć (jeśli potrafi),
👉pokazać gestem lub użyć AAC.
To rozwija samoświadomość emocjonalną
Analiza – „Co mogę wtedy zrobić?”
Każda emocja ma pod spodem konkretne strategie działania:
WESOŁY – mogę działać, pomagać innym, dzielić się humorem, myśleć pozytywnie
SMUTNY – mogę odpocząć, poprosić o pomoc, położyć się, zrobić przerwę
ZDENERWOWANY – mogę podskoczyć 5 razy, napić się wody, zatrzymać się, oddychać głęboko
W ten sposób uczeń dostaje gotowe, bezpieczne sposoby radzenia sobie z emocjami.
Plansza jako narzędzie komunikacyjne
👉 Uczniowie niewerbalni lub z trudnościami językowymi mogą pokazać emocję i od razu wybrać potrzebę (np. „jestem zdenerwowany – chcę napić się wody”).
To wspiera samodzielność i komunikację potrzeb.
Plansza jako forma profilaktyki zachowań trudnych
👉 Zamiast reagować dopiero na wybuch emocji – uczymy ucznia wcześniej zatrzymać się i wybrać odpowiednie działanie.
To zmniejsza ilość wybuchów złości, frustracji, wycofania.
Utrwalanie pozytywnych postaw
Gdy uczeń jest wesoły, plansza zachęca do:
👉pomagania innym
👉dzielenia się humorem
👉pozytywnego myślenia
To piękny sposób na wzmacnianie empatii i relacji społecznych.
Plansza emocji uczy rozpoznawania i nazywania emocji, daje konkretne strategie działania, wspiera komunikację werbalną i niewerbalną, buduje samodzielność, zmniejsza ilość zachowań trudnych, rozwija relacje i empatię, a przede wszystkim może być stopniowo rozwijana wraz z postępem uczniów. To proste narzędzie potrafi zmienić klimat całych zajęć – daje uczniom język emocji, uczy, że każda emocja jest w porządku i pokazuje, jak o siebie zadbać w różnych sytuacjach.
PLANSZA STRATOWA
Komentarze
Prześlij komentarz